دستگاه مته تیز کن چیست و چگونه کار می کند؟

دستگاه مته تیز کن یکی از تجهیزات کاربردی در کارگاه‌های تراشکاری، ماشین‌کاری و تولیدی است که برای تیز کردن مجدد مته‌های مصرف‌شده و کندشده مورد استفاده قرار می‌گیرد. مته‌ها در اثر سوراخکاری مداوم، به‌مرور زمان لبه‌های برنده خود را از دست می‌دهند و دیگر نمی‌توانند مانند یک مته سالم و تیز، عملیات سوراخکاری را انجام دهند.

در چنین شرایطی به‌جای تعویض مته، می‌توان با استفاده از دستگاه مته تیز کن، لبه‌های برنده مته را مجدداً تیز کرد و هندسه مناسب نوک آن را تا حد زیادی به حالت اولیه برگرداند.

دستگاه مته تیز کن چیست؟

دستگاه مته تیز کن دستگاهی است که برای سنگ‌زنی و تیز کردن دقیق قسمت برنده مته طراحی شده است. این دستگاه با قرار دادن مته در موقعیت مناسب و چرخاندن آن در برابر سنگ تیزکن، قسمت‌های مشخصی از نوک مته را سنگ‌زنی می‌کند تا زاویه و شکل مناسب لبه‌های برنده ایجاد شود.

یکی از تفاوت‌های مهم دستگاه مته تیز کن با روش‌های دستی، امکان کنترل بهتر زاویه و میزان سنگ‌زنی است. در نتیجه، لبه‌های دو طرف مته می‌توانند به شکل متقارن‌تری تیز شوند.

دستگاه مته تیز کن چگونه کار می کند؟

نحوه عملکرد دستگاه مته تیز کن به این صورت است که ابتدا مته در کلت یا نگهدارنده مناسب دستگاه قرار می‌گیرد. سپس مته در موقعیت مشخصی نسبت به سنگ تیزکن قرار داده می‌شود.

با روشن شدن دستگاه، سنگ با سرعت بالا شروع به چرخش می‌کند. اپراتور یا مکانیزم دستگاه، مته را در زاویه مناسب مقابل سنگ قرار می‌دهد و قسمت‌های موردنظر نوک مته به‌آرامی سنگ‌زنی می‌شوند.

در فرآیند تیزکاری، هدف فقط برداشتن مقداری از فلز نوک مته نیست؛ بلکه باید شکل هندسی لبه‌های برنده نیز به‌درستی ایجاد شود. به همین دلیل زاویه قرارگیری مته، مقدار سنگ‌زنی و موقعیت آن نسبت به سنگ اهمیت زیادی دارد.

پس از تیز شدن یک طرف مته، طرف دیگر نیز به روش مشابه تیز می‌شود تا دو لبه برنده تا حد امکان متقارن باشند.

چه قسمت هایی از مته در دستگاه تیز می شوند؟

مهم‌ترین قسمت‌هایی که هنگام تیز کردن مته مورد توجه قرار می‌گیرند، لبه‌های برنده و هندسه نوک مته هستند. زمانی که مته کند می‌شود، لبه‌های برنده آن دیگر نمی‌توانند به‌درستی وارد قطعه کار شوند و براده‌برداری مؤثری انجام دهند.

دستگاه مته تیز کن با سنگ‌زنی کنترل‌شده، قسمت‌های مشخصی از نوک مته را اصلاح می‌کند تا لبه‌های برنده دوباره شکل مناسبی پیدا کنند.

در یک مته مارپیچی استاندارد، ایجاد تقارن بین دو طرف نوک مته اهمیت زیادی دارد. اگر یک طرف بیشتر از طرف دیگر سنگ‌زنی شود، مرکز مته از موقعیت صحیح خارج می‌شود و می‌تواند باعث ایجاد سوراخ نامناسب یا افزایش فشار هنگام سوراخکاری شود.

چرا زاویه تیز کردن مته اهمیت دارد؟

یکی از مهم‌ترین عوامل در تیز کردن مته، زاویه نوک آن است. این زاویه باید متناسب با نوع مته و کاربرد آن تنظیم شود.

دستگاه‌های مته تیز کن معمولاً امکان تنظیم زاویه نوک مته را در یک محدوده مشخص فراهم می‌کنند. این قابلیت باعث می‌شود بتوان برای کاربردهای مختلف، هندسه مناسب‌تری روی نوک مته ایجاد کرد.

اگر زاویه نوک مته به‌درستی ایجاد نشود، ممکن است عملکرد مته کاهش پیدا کند، فشار موردنیاز برای سوراخکاری افزایش یابد یا عمر لبه‌های برنده کمتر شود.

دستگاه مته تیز کن برای چه نوع مته هایی استفاده می شود؟

دستگاه‌های مته تیز کن بسته به نوع سنگ و طراحی دستگاه می‌توانند برای تیز کردن مته‌های مختلف مورد استفاده قرار بگیرند.

یکی از رایج‌ترین کاربردها، تیز کردن مته‌های HSS یا فولاد تندبر است. برای این نوع مته‌ها معمولاً از سنگ‌های CBN استفاده می‌شود.

برای تیز کردن مته‌های تنگستن کارباید، باید از سنگ مناسب کارباید مانند SDC استفاده شود. بنابراین نمی‌توان صرفاً با تغییر تنظیمات دستگاه، هر نوع مته‌ای را با هر سنگی تیز کرد و جنس مته و نوع سنگ تیزکن باید با یکدیگر سازگار باشند.

فرآیند تیز کردن مته چه تأثیری روی عملکرد آن دارد؟

وقتی لبه‌های مته کند می‌شوند، توانایی مته برای براده‌برداری کاهش پیدا می‌کند و برای ایجاد سوراخ به نیروی بیشتری نیاز خواهد داشت. همچنین ممکن است حرارت بیشتری هنگام سوراخکاری ایجاد شود.

با تیز کردن صحیح مته، لبه‌های برنده دوباره قابلیت براده‌برداری مناسبی پیدا می‌کنند و عملکرد مته نسبت به حالت کندشده بهبود پیدا می‌کند.

البته میزان موفقیت تیزکاری به وضعیت مته نیز بستگی دارد. اگر مته بیش از حد آسیب دیده، سوخته یا تغییر شکل داده باشد، صرفاً تیز کردن لبه‌ها ممکن است برای بازگرداندن عملکرد اولیه آن کافی نباشد.